MOSKOVA — Rusya kumaş pazarı sessiz bir dönüşümden geçiyor. Ülkenin hafif sanayi sektörü, ithal ikamesi politikaları ve devlet destekleriyle şekillenirken, kumaş üretiminin bileşimi giderek sentetik malzemelere kayıyor. Rusya Sanayi ve Ticaret Bakanı Anton Alikhanov’un açıkladığı verilere göre, ülkedeki tekstil pazarında sentetik ürünlerin payı neredeyse %60’a ulaşmış durumda.
Pazarın Genel Görünümü
Rusya tekstil pazarı 2025 yılında yaklaşık 48,5 milyar dolar değerinde ölçüldü ve 2026-2034 döneminde yıllık ortalama %7,06 büyüme oranıyla 2034 yılına kadar 89,5 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Hafif sanayi ürünleri pazarının toplam büyüklüğü ise 2,6 trilyon rubleye ulaşmış olup, bunun %60’ı ithalat yoluyla karşılanıyor.
Yerli üretimin payı 2026 yılı itibarıyla %45’e yükselmiş durumda. Bakan Alikhanov, 2035 yılına kadar bu oranın en az %60’a çıkarılmasının hedeflendiğini açıkladı. Devlet destekleri arasında 2026 yılı için federal bütçeden hafif sanayiye ayrılan 948 milyon rublelik fon ve leasing sübvansiyonları yer alıyor. Bakanlık, leasing sübvansiyonunun 650 milyon rubleden 1,5 milyar rubleye çıkarılmasını öneriyor.
Sentetik Kumaşların Yükselişi
Rusya kumaş üretiminde en dikkat çekici dönüşüm, sentetik ve suni elyaf kumaşların payındaki artıştır. Rosstat verilerine göre 2025 yılında sentetik ve suni elyaf ile iplikten üretilen hazır kumaş üretimi 649 milyon metrekare olarak gerçekleşti. Bu rakam, bir önceki yıla göre %5,2’lik bir azalmaya işaret etse de, uzun vadeli eğilim sentetik lehine net biçimde devam ediyor.
Bakan Alikhanov’un verdiği bilgilere göre 30 yıl önce Rusya pazarında pamuklu kumaşların payı yaklaşık %50, sentetiklerin payı ise %39 civarındaydı. Bugün ise pamuğun payı %25-26’ya gerilerken, sentetikler %60’a yaklaşmış durumda. Bu değişim yalnızca Rusya’ya özgü olmayıp, polimer malzemelerdeki teknolojik ilerlemelerin sürüklediği küresel bir trendi yansıtıyor.
2025 yılında toplam tekstil üretiminin yaklaşık %97’sini pamuklu kumaşlar ile sentetik ve suni elyaf kumaşlar oluşturdu. Pamuklu kumaşlar %55,3 ile ilk sırada yer alırken, sentetik ve suni elyaf kumaşlar %42,1 ile ikinci sırada bulunuyor.
Devlet Destekleri ve Sanayi Politikaları
Rusya hükümeti, hafif sanayi sektörünü desteklemek için kapsamlı önlemler uyguluyor. Federal Sanayi Kalkınma Fonu aracılığıyla 2015 yılından bu yana 96 projeye 30 milyar rubleden fazla finansman sağlandı. Bu projeler arasında askeri üniforma ve güvenlik güçleri için teçhizat üretiminde kullanılan kumaşlar da bulunuyor.
Bakan Alikhanov, özellikle talep gören leasing sübvansiyonunun yanı sıra, hafif sanayi ürünlerinin tanıtımı için yeni bir destek mekanizması geliştirilmesi ve sektördeki tüm faaliyet kodlarının %7,6’lık indirimli sigorta primi tarifesine dahil edilmesi için çalışmalar yürütüldüğünü belirtti. Ayrıca devlet savunma siparişleri kapsamında ithal giyim ürünlerine yönelik kısıtlamaların kademeli olarak sıkılaştırılması planlanıyor.
Yerli Sentetik Üretim Yatırımları
Rusya’nın sentetik kumaş ithalatına bağımlılığını azaltmak için çeşitli bölgelerde yüksek teknolojili üretim tesisleri kuruluyor.
Rostov bölgesinde faaliyet gösteren “BTK Tekstil” şirketi, poliamid bazlı sentetik tekstüre iplik üretimi için yeni bir hat kuruyor. Şirket gelecekte membran, aksesuar ve poliamid granül üretimini de kendi bünyesinde gerçekleştirmeyi planlıyor. Ocak 2024’te imzalanan özel yatırım sözleşmesi kapsamında şirket federal ve bölgesel ayrıcalıklardan yararlanıyor.
Saratov bölgesindeki “Balteks” şirketi ise sentetik kumaş üretiminde tam döngülü modernizasyon projesi yürütüyor. İkinci etapta 500 milyon ruble yatırımla ekipman montajı ve devreye alma çalışmaları sürüyor. Üçüncü etapta 600 milyon rubleden fazla yatırımla 2026 sonuna kadar üretim kapasitesinin artırılması hedefleniyor. Şirket, günlük dış giyimden profesyonel ekipmana kadar geniş bir yelpazede poliamid kumaşlar üretiyor.
Yasadışı Ticaretle Mücadele
Yerli üretimi destekleyen bir diğer önemli faktör, kayıt dışı tekstil ithalatına yönelik denetimlerin sıkılaştırılması. Bakan Alikhanov’un verdiği bilgilere göre, yasadışı giyim ve tekstil ürünleri dolaşımının payı 2025 yılında %38’den %12’ye, ayakkabıda ise %22’den %6’ya düştü. Rosakreditasyon, Kasım 2025’ten itibaren diğer Avrasya Ekonomik Birliği ülkelerinde ihlalle düzenlenmiş uygunluk sertifikalarını askıya alma yetkisi kazandı.
Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak başkanlığındaki bir toplantıda, Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanı Maksim Reşetnikov, sentetik kumaşlar ve iş kıyafetlerinin yerli üretimin geliştirilmesi gereken öncelikli alanlar olduğunu vurguladı. Reşetnikov ayrıca, pazaryerlerinde yerli ve yabancı üreticiler için satış koşulları ve komisyon oranlarının Federal Antimonopoly Servisi tarafından incelenmesi gerektiğini belirtti.
Zorluklar ve Beklentiler
Rusya kumaş pazarı önemli yapısal zorluklarla karşı karşıya. Hafif sanayi ürünleri pazarında ithalatın hâlâ %60 civarında bir paya sahip olması, sektörün dışa bağımlılığını gözler önüne seriyor. Bakan Alikhanov, giyim üretiminde bir doyma aşamasına girildiğini ve küresel markaların çekilmesinin ardından başlayan üretim artışının 2025’te %3’lük bir düşüşe dönüştüğünü açıkladı.
Sektörün bir diğer önemli sorunu da yüksek oranda aşınmış ekipman parkı ve ithal makine bağımlılığı. Vasıflı personel, özellikle de dikiş makinesi operatörü sıkıntısı üretimi kısıtlayan faktörler arasında yer alıyor.
Buna karşılık, sentetik kumaş segmentinde ithal ikamesi potansiyeli yüksek. Bakan Alikhanov, Rusya’nın hâlâ poliamid ve polyester gibi sentetik hammaddelerde ciddi ithalat bağımlılığı olduğunu, ancak viskon ve liyosel gibi yapay selüloz elyaf üretiminde gelişme imkânı bulunduğunu belirtti. Petrokimya şirketleriyle işbirliği içinde yeni sentetik elyaf üretim projeleri geliştiriliyor.
Rusya kumaş pazarının önümüzdeki yıllarda sentetik ürünler öncülüğünde büyümeye devam etmesi, yerli üretim kapasitesinin artması ve ithalat bağımlılığının kademeli olarak azalması bekleniyor. Ancak bu dönüşümün hızı, büyük ölçüde devlet desteklerinin sürekliliğine ve sanayi yatırımlarının kesintisiz devam etmesine bağlı görünüyor.
