Rusya ayakkabı sektörü, 2025-2026 döneminde derin bir krizin eşiğinde. Yerli üretim hızla gerilerken, pazarın neredeyse tamamı ithal ürünlerin, özellikle de Çin menşeili ayakkabıların hakimiyetine girdi. Tüketici talebindeki düşüş, artan maliyetler ve “gri” ithalatın yarattığı haksız rekabet, sektörü zorlu bir dönüşüme sürüklüyor.
Üretimde Çöküş: Fabrikalar Kapanıyor
Rusya’daki ayakkabı üretimi alarm verici bir hızla küçülüyor. 2025 yılının ilk sekiz ayında üretim, geçen yılın aynı dönemine göre %27,9 oranında azalarak 78,5 milyon çift seviyesine geriledi. Ayakkabı imalat sektörünün 2026 yılı pazar büyüklüğü yaklaşık 646,3 milyon Euro olarak tahmin edilirken, sektör yıllık %7,8’lik bir daralma yaşıyor. 2020-2025 döneminde sektör yıllık ortalama %11,3 küçüldü.
Üretici sayısındaki düşüş de bu tabloyu doğruluyor. Eylül 2024’ten Eylül 2025’e kadar 289 ayakkabı üreticisi ve satıcısı piyasadan çekildi. 1 Eylül 2025 itibarıyla faaliyet gösteren 853 üretici bulunuyor; bu sayı bir önceki yıla göre 134 firma (%13,5) daha az. 2025’in ilk sekiz ayında piyasaya sadece 16 yeni üretici girerken, aynı dönemde 120 üretici kapandı – bu, önceki yılın 2,5 katı.
Kapanan fabrikalar arasında Çelyabinsk merkezli “Unichel” şirketinin Zlatoust ve Orenburg’daki tesisleri ile Bryansk’ta 25 yıldır faaliyet gösteren “Francesco Donni” fabrikası da yer alıyor.
Pazarın Yapısı: İthalatın Egemenliği
Rusya ayakkabı pazarında yerli üretimin payı giderek eriyor. Sektör temsilcilerine göre, yerli ayakkabının pazar payı %25’ten %10’a geriledi. Pazarın %90’ı ithal ürünlerden oluşuyor ve bu ithalatın yaklaşık %80’i Çin menşeili.
Çin’den gelen ayakkabıların önemli bir kısmı “gri” ithalat yoluyla ülkeye sokuluyor. Bu ürünler, Rus üreticilerin maliyetlerinin altında fiyatlarla satışa sunuluyor ve yerli firmaların rekabet gücünü tamamen yok ediyor. Rusya’da işgücü maliyetlerinin yüksek olması, vergi yükümlülükleri ve zorunlu ürün etiketleme sisteminin getirdiği ek masraflar, yerli üreticileri otomatik olarak “orta-üstü” fiyat segmentine itiyor.
Tüketici Talebindeki Düşüş
Pazarın sorunları sadece arz tarafıyla sınırlı değil; tüketici talebi de belirgin şekilde azalıyor. 2025 yılında Rusya’da giyim ve ayakkabı alımlarının sayısı bir önceki yıla göre %11 düştü. Ortalama harcama %5 artarak 2.988 rubleye yükselse de, bu artış enflasyondan kaynaklanıyor ve gerçek tüketim hacminin daraldığını gösteriyor.
Büyük perakende zincirlerinin gelirleri bu durumdan doğrudan etkilendi:
- Kari ayakkabı zincirinin geliri %16 düşüşle 62,4 milyar ruble
- Geox Rus gelirleri %20 azaldı
- Sportmaster gelirleri %4 geriledi
Segmentler Arası Farklılaşma
Tüm bu olumsuz tabloya rağmen, pazar içinde bazı segmentler fırsatlar sunuyor:
Erkek Ayakkabı Pazarı: 2025 yılında 3,82 milyar dolar büyüklüğe sahip olan bu segmentin, 2034 yılına kadar 6,5 milyar dolara ulaşması ve yıllık %6,11 büyümesi bekleniyor. Günlük ayakkabılar en büyük segmenti oluştururken, en hızlı büyüme spor ayakkabı kategorisinde görülüyor.
Lastik Çizme: Hava koşullarına bağlı olarak ani talep dalgalanmaları yaşanıyor. 2026 Mart’ının ilk yarısında lastik çizme satışları geçen yılın aynı dönemine göre 2,3 kat artış gösterdi. Ortalama fiyat 2.353 ruble olarak kaydedildi.
Lüks Segment: Yüksek gelirli tüketiciler için fırsatlar da mevcut. Yerli lüks ayakkabı markası Ekoniка, 2011’de durdurduğu erkek ayakkabı üretimini, piyasadaki boşluğu doldurmak için 2026’da yeniden başlatma kararı aldı.
Coğrafi Dağılım
Ayakkabı üretimi ağırlıklı olarak Moskova ve Moskova Oblastı’nda yoğunlaşıyor. Başkentte 132, Moskova bölgesinde 71 üretici faaliyet gösteriyor. Ancak bu bölgeler aynı zamanda en büyük düşüşü yaşıyor: Moskova’da üretici sayısı bir yılda %37,7, Moskova Oblastı’nda ise %34,2 azaldı.
Diğer üretim merkezleri arasında St. Petersburg (52 firma), Rostov Oblastı (49 firma) ve Dağıstan (42 firma) öne çıkıyor. Dağıstan’daki ayakkabı kümesi, 2022’den bu yana 769 milyon ruble yatırım çekti ve 538 yeni iş imkanı yarattı.
Devlet Politikaları ve Çözüm Arayışları
Hükümet, sektörü korumak için çeşitli önlemler alıyor:
- “Çestniy Znak” (Dürüst İşaret) etiketleme sistemi: Sahte ürünlerle mücadele için 2020’de ayakkabı sektöründe uygulanmaya başlandı. Sistem, birçok hayali üreticiyi piyasadan silerken, yine de çok sayıda kaçak üretici tespit edilmeye devam ediyor.
- Finansal destekler: Üreticilere ekipman alımında %50 sübvansiyon ve bölgesel sanayi kalkınma fonlarından düşük faizli krediler sağlanıyor.
- Gümrük politikası: Sektör temsilcileri, yerli üreticileri dampingli ithalata karşı koruyacak federal gümrük politikalarının hayata geçirilmesini talep ediyor.
Sektörün Karşılaştığı Temel Zorluklar
- Haksız Rekabet: “Gri” ithalat yoluyla gelen ucuz Çin ayakkabıları, yerli üreticilerin maliyet yapısıyla rekabet edememesine yol açıyor.
- Artan Maliyetler: Hammaddeler, lojistik ve işgücü maliyetleri her geçen gün yükseliyor. Petrol fiyatlarındaki artış, ayakkabı üretiminde kullanılan petrol türevlerinin maliyetini doğrudan etkiliyor. 2026’da vergilerdeki artışla birlikte ayakkabı fiyatlarının %5-10 daha yükselmesi bekleniyor.
- Personel Kıtlığı: Sektörde ciddi bir işgücü açığı yaşanıyor.
- Pazaryerlerinin Yükselişi: Pandemi sonrası online pazaryerlerinin hızlı yükselişi, geleneksel perakende kanallarını ve fiyat dengelerini altüst etti.
Rusya ayakkabı pazarı, yerli üretimin hızla gerilediği, ithalatın ise özellikle Çin’den gelen ürünlerle tamamen domine ettiği bir kriz döneminden geçiyor. Tüketici talebindeki daralma, artan maliyetler ve “gri” ithalatın yarattığı haksız rekabet, sektörü zorlu bir dönüşüme sürüklüyor. Devletin etiketleme sistemi ve finansal destekler gibi çabalarına rağmen, yerli üreticilerin rekabet gücünü artıracak kapsamlı politikalar hayata geçirilmeden sektördeki daralmanın devam etmesi bekleniyor. Erkek ayakkabı ve lastik çizme gibi bazı segmentlerdeki büyüme fırsatları, sektörün tamamen çökmesini engelliyor ancak genel tablonun olumluya dönmesi için yapısal reformlara ihtiyaç var.
